super8 & telecine
Waarom deze tekst?
Het laboratorium ziet vaak dat super8 wordt gebruikt in videoclip's, videofilms
of televisieprogramma's. Dat is alleen maar aan te moedigen. Maar het komt ook
vaak voor dat de beeldkwaliteit er op video duidelijk op achteruit is gegaan.
Waarom? Vaak doordat men niet weet welke problemen er bij het scannen komen
kijken, en men zoiets heeft van 'het moet nog effe op video worden gezet zodat
we het kunnen monteren'. Het laboratorium wil super8 liefhebbers juist wijzen
op deze belangrijke stap die de uiteindelijke kwaliteit van uw product bepaald.
U wilt uw film
dus naar video over laten zetten? Dit kan door dit laboratorium worden gedaan. Maar er zijn ook veel andere bedrijven die deze service aanbieden.
Niet elk bedrijf werkt op dezelfde manier, met dezelfde apparatuur of met dezelfde
nauwkeurigheid. Vooral de gebruikte apparatuur is belangrijk, want daarmee wordt
voornamelijk bepaald wat de maximale scan kwaliteit kan worden. Deze tekst dient
als achtergrond informatie over de gebruikte technieken voor telecine en sluit
af met een doe-het-zelf methode. Het wil inzicht verschaffen over de vele diverse technieken die worden gebruikt
aan een grote groep mensen.
Als u een aanvulling, wijziging of grove fout ziet kunt u deze sturen naar het
Lab. Het Lab staat open voor discussie en wil hier geen verkeerde voorstelling
van zaken voorschotelen. Het is van belang dat gebruikers/klanten begrijpen welke waar ze krijgen voor hun geld. Simpel gezegd kan je het geheel in drie categorieën indelen.
|
op de muur
De eerste eenvoudigste methode maakt simpel gebruik van projectie op een muur of ander medium
dat vervolgens wordt opgenomen met een gewone [digitale-] camera. Je hebt dan last van hotspots, een vervormd kader en onscherp beeld. Als je heel precies werkt kan het er best aardig uitzien, maar goed is anders.
telescreen
Men kan
film projecteren via een oppervlakte spiegel op bijvoorbeeld een glas scherm
[twee glasplaten met daartussen een waslaag] waarna men aan de andere zijde
de videocamera plaats. De projector en camera staan dan onder een hoek van
90 graden t.o.v. elkaar. Dit wordt vaker gebruikt dan men denkt. Een tweede
variant is gewoon de film projecteren op een muur en dat opnemen. Hierbij
staan projector en camera naast elkaar. Of men projecteert de film rechtstreeks
op een [glas] scherm waarbij projector en camera recht tegenover elkaar
staan. Het voordeel is dat je er in verhouding dan ook niet veel voor betaald.
Het nadeel is het onstaan van een 'hotspot' in het midden van je video opname.
Ten tweede laat de scherpte het nogal afweten omdat je stralengang door
de spiegel, lens vertekening en glasplaat wordt beïnvloed. En de belichting
en kleurcorrectie is niet optimaal. Nog een nadeel is dat er vaak een transfer
op 'een licht' [one-light-scan] wordt gemaakt, wat betekend dat de beste
gemiddelde instelling wordt gekozen voor alle scènes. Niet handig. Wel is
deze methode erg goed om zelf mee te werken, want als
je nauwkeurig bent kun je aanvaardbare resultaten bereiken terwijl het niks
kost. |
 |
semi-pro
De
volgende methode maakt gebruik van projectie op een 3CCD chip. De film wordt
m.b.v. een professionele filmprojector [vaak van Sony of Fumeo] rechtstreeks
geprojecteerd op de chip. Feitelijk gezien is de term 'scannen' dan ook
niet de juiste in mij ogen, al wordt het vaak wel zo aangeprezen. De toegepaste
3CCD chip vindt je ook in de duurdere video camera's. Het voordeel van 3
CCD's is dat er voor elke kleur (rood-groen-blauw) een aparte chip is waardoor
natuurlijkere kleurenweergaven worden verkregen. Men kan immers de kleurbalans
per kleurkanaal aanpassen. Het 'hotspot' probleem is verdwenen. De scherpte
en kleuren zijn goed. Kortom kwaliteit voor een goede prijs. Veel bedrijven werken met dit systeem. |
|
professioneel
De
derde methode is de professionele uitvoering van projectie op een 3CCD chip.
In plaats van een projector gebruikt men een opstelling zoals de foto hiernaast
laat zien. Het hele transport mechanisme is zeer stabiel, de grijper en
vlinder uit de projector zijn verdwenen. De gebruikte scanner is oorspronkelijk
bedoeld om er 16 en 35mm film mee te scannen. Door er echter een speciale
'super8-gate' voor te kopen kunnen ze hun bestaande klanten ook super8 scanning
aanbieden. Want behalve amateurs zijn het vooral de TV en videoclip/reclame
bedrijven die super8 zijn gaan gebruiken, dus er is meer en meer vraag naar.
Het grote voordeel van deze scanner is tevens dat de gebruikte rand apparatuur
natuurlijk van absolute topkwaliteit is. Er is dus veel meer mogelijk op
het gebied van kleurcorrecties, belichting, gammawaarden et cetera. De kwaliteit
van je aftasting wordt dus niet alleen bepaald door de scanner alleen. Werken
met deze machines is duur, zo rond de Euro 300,00 per uur scantijd. Dat
is de tijd die je achter de scanner zit, dus niet de tijd van je film. Mensen
die veel uit hun super8 film willen halen kunnen hier het beste terecht.
|
Doe
het zelf.
Super8 naar video
overzetten is een lang verhaal... Beeldflikkeringen zijn een bekend probleem.
Super8 laat zich niet heel eenvoudig mooi op video overzetten. Waar kun/moet
je op letten; Allereerst loopt de frequentie van beide apparaten niet synchroon.
Heel logisch, die super8 projectoren van vroeger lopen nu eenmaal niet op een
quarts snelheid zoals een miniDV camera dat wel doet. DV video neemt met 25
beelden per seconde op. Filmprojectoren van vroeger die doen maar wat tussen
de 23 en 26 beelden per seconde, afhankelijk van de grote van de spoel, spanningswisselingen
in je stroom net en dan nog het slippen van de aandrijfsnaar niet meegeteld.
Soms projecteren mensen op 18 bps omdat die films nu eenmaal zo zijn opgenomen.
Dan is het helemaal lastig. Dit kun je op een paar manieren oplossen.
1. Je maakt een electronische sturing op je projector zodat deze ook met exact
25 beelden per seconde projecteert. Dan komen super8 en DV beeldsnelheid overeen,
en zie je het flikkeren niet meer. Daarvoor heb je dan een super8 projector
nodig die een motor heeft op gelijkspanning. Ook moet de aandrijving van de
motor rechtstreeks op de vlinder en grijper zitten anders heeft het nog geen
zin. Een projectormotor op wisselspanning is niet te regelen. [Zo werk ik ook
dankzij een bevriende filmmaker]. Is je originele film echter op 18 bps gedraaid
dan heb je een probleem; de snelheid van de video opname is te snel t.o.v. het
origineel. Dit is echter aan te passen tijdens montage.
2. Gebruik
een glasscherm voor projectie, richt je camera er secuur op en doe dit in een
donkere ruimte. Pas de instellingen van de miniDV camera zo aan dat de flikkering
zo veel mogelijk verdwijnt. Wanneer je veel probeert met diverse instellingen
en combinaties is het resultaat echt wel aardig. Ik doe dit zelf ook wel eens,
en het spaart in elk geval veel geld.
3. Je laat je super8 digitaliseren door een profi bedrijf zoals die op mijn
website staan vermeld. Dat kost een paar centen maar de kwaliteit is duidelijk
beter dan dat je zelf kan. Dat voordeel zit hem in de kleurcorrectie die je
met een 1 CDD DV camera niet kan bereiken. Vooral handig als je films op 18
bps draaien.
Tot slot nog dit.
Als je super8/8mm film wil overzetten op video met het oogpunt van conserveren/bewaren
sla je de plank mis. Digitale bestanden zijn korter houdbaar dan echte cine-film.
Dat is een feit. Het echt goed conserveren van je originele super8/8mm film
kun je laten doen door een bedrijf in Duitsland [Fipra]. Als je de films op
video wil zetten om er mee te spelen en te vertonen in huiselijke kring ben
je goed bezig. Zolang je maar niet de illusie hebt dat films op digitale video
of DVD langer meegaan. Die fout maken veel klanten van mijn lab. Video is erg
onderhevig aan magnetische velden, DVD is erg gevoelig voor temperatuur en
dat vergeet men. Moraal van dit verhaal? Goed conserveren van je originele super8
film heeft voor de echte houdbaarheid >50 jaar pas zin zolang je dit laat
doen door gespecialiseerde bedrijven. Zelf overzetten naar video is leuk, aardig,
handig en fijn om te doen, maar je redt je films er niet mee. Wil je professioneel
te werk gaan, gebruik dan ook een professionele scanner.
(Bijgewerkt Oktober 2008). Elk jaar in September vindt er de International Broadcast Convention plaats in de RAI in Amsterdam. Het is een mega grote beurs waar alle spelers op het gebied van film en televisie aanwezig zijn. Dit jaar heb ik vooral gezocht naar aanbieders van full high definition scanners voor smalfilm. Het Berlijnse MWA-Nova die ook de FlashScan8 maken hebben er een geshowed, meer technische details lees je in deze PDF. Het Franse bedrijf CTM-Debrie toonde maar liefst twee full HD (1920x1080) smalfilm scanners (!). De Memory en HD Box machines worden beide compleet met software en training geleverd. Meer info op hun website.
Voor zover ik nu weet is er niemand in Nederland die een service aanbiedt met een van deze 3 genoemde machines, mocht je iets weten dan hoor ik het graag.
PS. Tot nu toe is HomeDVD uit Eindhoven de enige in NL met een full hd service. Zij werken met een volledig eigen ontwikkeld systeem, en voor meer info kan ik je naar hun zeer uitgebreide website verwijzen.
In Duitsland bij AVP in Muchen werken ze met een Rank-Cintel HD scanner en daar kan u ook terecht.
Op zich zijn hier
nog enige kanttekeningen bij te maken, maar bovenstaande verhaal is dan ook
relatief snel in elkaar gezet. Het doel ervan is om enige basis kennis aan te bieden waarna je zelf op zoek kan gaan naar meer details op internet/bibliotheek. Frank Bruinsma maart 2006.
top
home